ΔΙΑΙΤΕΣ ΧΑΜΗΛΕΣ ΣΕ ΝΑΤΡΙΟ

Στέφη Καλλή  κλινική διαιτολόγος - διατροφολόγος M.Sc.

           

Το νάτριο εμπεριέχεται στο επιτραπέζιο αλάτι, στα επεξεργασμένα τρόφιμα με την μορφή αλατιού ή ενώσεων νατρίου, σε ορισμένα τρόφιμα και τέλος στο μαλακό νερό.  Δίαιτες χαμηλές σε νάτριο εφαρμόζονται στην αντιμετώπιση ενός μεγάλου αριθμού νοσημάτων. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις διαιτητικες συστάσεις του Αμερικάνικου Συλλόγου για τη μελέτη των Ηπατοπαθειών συστήνεται περιορισμός νατρίου στηνηπατική κίρρωση και το ηπατικό κώμα σε 1-2 γρ/ημερησίως. Για την αντιμετώπιση της ελαφράς , μέτριας και σοβαρής Συμφορητικής καρδιακής ανεπάρκειαςσυστήνεται , σύμφωνα με τον Αμερικάνικο Σύλλογο Διαιτολόγων, περιορισμός νατρίου σε 2-3 γρ/ημερησίως. Επίσης η ημερήσια πρόσληψη διαιτητικού νατρίου χρειάζεται να μειωθεί σε 2400 mgγια την θετική έκβαση της στεφανιαίας νόσου και σε 3γρ για την αντιμετώπιση της υπέρτασης. Η μείωση νατρίου σε 1840-2300 mg/ημερησίως και σε 2000-2400 mg / ημερησίως θεωρείται απαραίτητη στην αντιμετώπιση του νεφρωσικού συνδρόμου και της οξείας νεφρικής ανεπάρκειας αντίστοχα.

             Ο Αμερικάνικος Σύλλογος Διαιτολόγων για την χρόνια νεφρική ανεπάρκεια χωρίς αιμοκάθαρση συστήνειπρόσληψη νατρίου της τάξεως 1-3 γρ/ημερησίως ενώ με αιμοκάθαρση ηημερήσια συνιστώμενη πρόσληψη νατρίου είναι 2-3 γρ. Τέλος, διάιτα χαμηλή σε νάτριο συστήνεται στην αντιμετώπιση των νεφρολιθιάσεων , του σακχαρώδη διαβήτη και τουεγκεφαλικού επεισοδίου.

             Σύμφωνα με τ’αποτελέσμα μιας μετανάλυσης μειώθηκε η θνητότητα από αρτηριακή πίεση, εγκεφαλικό επεισόδιο, και ισχαιμικό καρδιακό επεισόδιο ύστερα από τη μείωση πρόσληψης αλατιού σε 3,6 και 9 γρ/ημερησίως. Οι τωρινές συστάσεις για μείωση της πρόσληψης αλατιού από 9 εώς 12γρ/ημερησίως σε 5 εώς 6 γρ/ημερησίως θα είχαν μέγιστη επίδραση στην αρτηριακή πίεση και τις καρδιοαγγειακές παθήσεις, ωστόσο δεν είναι ιδανικές. Μείωση αλατιού σε 3 γρ/ημερησίως θα πρέπει να είναι ο στόχος του πληθυσμού παγκοσμίως.

Αξίζει να σημειωθεί πως 1 κουταλάκι του γλυκού αλάτι ισοδυναμεί με 6 γρ NaCl και περιέχει περίπου 2400 mgNa.

            

Υπάρχουν διαφορετικές διαβαθμίσεις διαιτών ως προν τον περιορισμό του νατρίου και είναι οι εξής:

1. Kαθόλου προσθήκη αλατιού (4 g ή 174 mEq Νατρίου). Η ημερήσια πρόσληψη αλατιού περιορίζεται σε ½ κουταλάκι του γλυκού.
2. Ήπιος περιορισμός νατρίου (2 g ή 87mEq Νατρίου). Στη δίαιτα αυτή απαγορεύονται τα πολύ αλατισμένα τρόφιμα ενώ η ημερήσια πρόσληψη αλατιού περιορίζεται σε ¼ κουταλάκι του γλυκού.
3. Μέτριος περιορισμός νατρίου( 1 g ή 43 mEq Νατρίου). Απαγορεύονται τα κονσερβοποιημένα ή επεξεργασμένα τρόφιμα καθώς και η χρήση επιτραπέζιου αλατιού. Περιορίζεται το ψωμί και τα αρτοσκευάσματα.
4. Αυστηρός περιορισμός νατρίου (500 mg ή 22 mEq Νατρίου). Απαγορεύονται τρόφιμα σε κονσέρβα και επεξεργασμένα, λαχανικά όπως σέλινο, λάχανο, ραδίκια, σπανάκι, καρότα. Το κρέας περιορίζεται σε 160-180γρ ημερησίως και το ψωμί καταναλώνεται όταν παρασκευάζεται με την ελάχιστη προσθήκη νατρίου.
5. Πολύ μεγάλος περιορισμός Νατρίου(250 mg ή 11 mEq Νατρίου). Το ψωμί και το γάλα αντικαθίστανται με τ’αντίστοιχα τους χαμηλά σε νάτριο. Επίσης    απαγορεύεται η κατανάλωση των τροφίμων που αναφέρθηκαν στη δίαιτα μέχρι 500 mg νατρίου.

             Έτσι για την αντιμετώπιση των παραπάνω νοσημάτων δίνεται έμφαση στην κατανάλωση τροφίμων χαμηλής περιεκτικότητας σε νάτριο. Σε μια δίαιτα 2000 mg νατρίου επιτρέπονται τα εξής τρόφιμα  : Ξηρά δημητριακά πρωινού ή μαγειρεμένα χωρίς προσθήκη αλατιού, ψωμί λευκό, σικάλεως ή σταρένιο, βούτυρο, μαργαρίνη, φυτικά λάδια, όλα τα γλυκά, τα περισσότερα φρέσκα ή κονσερβοποιημένα φρούτα,   φρέσκα ή κατεψυγμένα λαχανικά χαμηλού νατρίου, έτοιμες σούπες , φρέσκα ψάρια, πουλερικά και κόκκινο κρέας. Επίσης επιτρέπεται η κατανάλωση γάλακτος (εώς 450 ml/ημερ), γιαουρτιού καθώς και η κατανάλωση τυριού χαμηλού νατρίου όπως κότατζ, ρικότα χαμηλού νατρίου ή ανάλατη μυζήθρα. Στη δίαιτα αυτή μπορεί να καταναλωθούν ζυμαρικά , ρύζι και πατάτες μαγειρεμένα χωρίς αλάτι. Τέλος, επιτρέπεται η σάλτσα σόγιας χαμηλού νατρίου ως 1 κουταλιά της σούπας και η κατανάλωση κέτσαπ ή μουστάρδας μέχρι 1 κουταλάκι του γλυκού. Μπαχαρικά, λεμόνι, ξύδι και μυρωδικά καταναλώνονται ελεύθερα.

           Τρόφιμα πλουσία σε νάτριο που πρέπει ν’αποφεύγονται είναι τα καπνιστά, επεξεργασμένα ή συντηρημένα κρέατα ή ψάρια , τυποποιημένα snacks όπως κράκερς, πατατάκια, αλατισμένοι ξηροί καρποί, έτοιμα φαγητά παρασκευασμένα με γλουταμινικό μονονάτριο , σάλτσες καιdressings , κονσερβοποιημένα λαχανικά, πίκλες, σάλτσα σόγιας, ελιές, κέτσαπ, μουστάρδα. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει αναλυτικά την περιεκτικότητά τους σε νάτριο.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΛΟΥΣΙΑ ΣΕ ΝΑΤΡΙΟ &

 Η ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΣΕ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΑ 100 γρ 

ΤΡΟΦΙΜΑ (ανά 100 γρ)	ΝΑΤΡΙΟ (mg)
Αγγουράκια τουρσί, στραγγισμένα	690
Αλάτι	38850
Αμπελόφυλα σε σαλαμούρα	2210
Αντζούγιες , κονσέρβα σε λάδι, στραγγισμένες	3930
Αυγό ομελέτα	1030
Βούτυρο	750
Γάλα σε σκόνη,αποβουτυρωμένο	550
Γάλα εβαπορέ πλήρες	180
Γαρίδες βραστές (ρόδινες)	1590
Δημητριακά  Rice Krispies	1260
Δημητριακά All Bran	900
Δημητριακά Bran Flakes	1000
Δημητριακά Corn Flakes	1110
Δημητριακά Special K	1000
Ελιές σε σαλαμούρα	2250
Καλαμπόκι γλυκό,σε κονσέρβα, στραγγισμένο	1140
Κέτσαπ τομάτας	1120
Κορν μπηφ,κονσέρβα	950
Κράκερς ολικής αλέσεως	700
Κρέπες	738
Κρημ κράκερς	610
Κύβος βοδινού	10300
Λανσεον μητ, κονσέρβα	1050
Λουκάνικα βοδινά, στη σχάρα	1100
Μαργαρίνη	800
Μορταδέλλα	830
Μουστάρδα	2950
Μπέικον	1180
Πατατάκια (τσιπς)	1070
Ρέγγα καπνιστή, ψητή	990
Σαλάμι	1850
Σνακ με βάση το καλαμπόκι (γαριδάκια)	1130
Σπανάκι	140
Σολωμός καπνιστός	1880
Τσίλι ,σκόνη	1010
Τυρί Γκούντα	910
Τυρί Δανίας μπλε	1260
Τυρί Ένταμ	1020
Τυρί Παρμεζάνα	1090
Τυρί επεξεργασμένο	1320
Τυρί Φέτα	1440
Φυστίκια αράπικα, ψημένα	790
Ψωμί ολικής αλέσεως (100 %)	550
Ψωμί λευκό (γαλλική μπακέτα)	570
Ψωμί σίκαλης	580
Ψωμί πίτα	520

πηγη http://eid.org.gr